پایگاه خبری آستان مقدس حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها| یکی از اوصاف برجسته امام سجاد«علیه‌السلام» أنس با قرآن کریم و بهره گیری از آن در کلام و اعمال و منطبق بودن رفتار ایشان بر مضامین و مفاهیم قرآن بوده است. حضرت«علیه‌السلام» در حدیثی می‌فرمایند: «لَوْ مَاتَ‏ مَنْ‏ بَيْنَ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ لَمَا اسْتَوْحَشْتُ بَعْدَ أَنْ يَكُونَ الْقُرْآنُ مَعِي». یعنی اگر تمام کسانی که در شرق و غرب عالم هستند از دنیا بروند و من تنها بمانم، با وجود این‌که قرآن همراه من است هرگز دچار وحشت نمی‌شوم. از خاندان عصمت و طهارت«علیهم‌السلام» نقل شده است که امام سجّاد«علیه‌السلام» به گونه‌ای قرآن تلاوت می‌نمودند که گویا همین الآن قرآن بر قلب مبارک ایشان نازل شده است و زمانی که به آیه شریفه «مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ» می‌رسیدند، این آیه را آن قدر تکرار می‌کردند تا جایی که نزدیک بود جان از بدن مبارک ایشان خارج شود.

اگر می‌خواهیم به میزان أنس امام سجّاد«علیه‌السلام» با قرآن پی ببریم به دعای ۴۲ صحیفه سجّادیه مراجعه کنیم. در بخشی از آن دعای شریف آمده است: «اللَّهُمَّ إِنَّكَ أَعَنْتَنِي عَلَى خَتْمِ كِتَابِكَ الَّذِي أَنْزَلْتَهُ نُوراً، وَ جَعَلْتَهُ مُهَيْمِناً عَلَى كُلِّ كِتَابٍ أَنْزَلْتَهُ، وَ فَضَّلْتَهُ عَلَى كُلِّ حَدِيثٍ قَصَصْتَهُ وَ فُرْقَاناً فَرَقْتَ بِهِ بَيْنَ حَلَالِكَ وَ حَرَامِكَ، وَ قُرْآناً أَعْرَبْتَ بِهِ عَنْ شَرَائِعِ أَحْكَامِكَ وَ كِتَاباً فَصَّلْتَهُ لِعِبَادِكَ تَفْصِيلًا، وَ وَحْياً أَنْزَلْتَهُ عَلَى نَبِيِّكَ مُحَمَّدٍ – صَلَوَاتُكَ عَلَيْهِ وَ آلِهِ – تَنْزِيلًا. وَ جَعَلْتَهُ نُوراً نَهْتَدِي مِنْ ظُلَمِ الضَّلَالَةِ وَ الْجَهَالَةِ بِاتِّبَاعِهِ، وَ شِفَاءً لِمَنْ أَنْصَتَ بِفَهَمِ التَّصْدِيقِ إِلَى اسْتِمَاعِهِ، وَ مِيزَانَ قِسْطٍ لَا يَحِيفُ عَنِ الْحَقِّ لِسَانُهُ، وَ نُورَ هُدًى لَا يَطْفَأُ عَنِ الشَّاهِدِينَ بُرْهَانُهُ، وَ عَلَمَ نَجَاةٍ لَا يَضِلُّ مَنْ أَمَّ قَصْدَ سُنَّتِهِ، وَ لا تَنَالُ أَيْدِي الْهَلَكَاتِ مَنْ تَعَلَّقَ بِعُرْوَةِ عِصْمَتِهِ. اللَّهُمَّ فَإِذْ أَفَدْتَنَا الْمَعُونَةَ عَلَى تِلَاوَتِهِ، وَ سَهَّلْتَ جَوَاسِيَ أَلْسِنَتِنَا بِحُسْنِ عِبَارَتِهِ، فَاجْعَلْنَا مِمَّنْ يَرْعَاهُ حَقَّ رِعَايَتِهِ، وَ يَدِينُ لَكَ بِاعْتِقَادِ التَّسْلِيمِ لِمُحْكَمِ آيَاتِهِ، وَ يَفْزَعُ إِلَى الْإِقْرَارِ بِمُتَشَابِهِهِ، وَ مُوضَحَاتِ بَيِّنَاتِهِ». یعنی بار خدایا تو مرا بر به پایان رساندن تلاوت کتابت که روشنگر راه حیاتش نازل کردی یاری دادی، و آن را بر هر کتاب نازل شده از جانب خود گواه و شاهد قرار دادی، و بر هر سخنی که برخوانده‌ای برتری دادی و فرقانش کردی که به وسیله آن بین حلال و حرامت جدایی انداختی، و قرآنی که بیانگر شرایع احکام خود نمودی، و کتابی که آن را برای بندگان خود تفصیل و تشریح فرمودی، – و وحیی که بر پیامبرت محمد – که درود تو بر او و آل‌اش باد – فرو فرستادی و آن را نوری ساختی که در پرتو پیروی از آن از ظلمات گمراهی و جهالت به عرصه هدایت راه یابیم، و شفایی قرار دادی برای کسی که از سر تصدیق بدان گوش فرا دارد، و ترازوی قسطی که زبانه‌اش از حق نگردد، و نور هدایتی که روشنایی برهانش از برابر ناظرین خاموش نگردد، و پرچم نجاتی که هر کس آهنگ آیین استوار آن کند گمراه نشود، و پنجه‌های مهالک به کسی که به دستگیره عصمتش در آویزد نرسد. الهی اکنون که ما را به تلاوت قرآن یاری دادی، و عقده‌های زبانمان را به زیبایی عبارات آن گشودی، پس ما را از جمله کسانی قرار ده که حق این کتاب را چنان که سزاوار است رعایت کنند، و تو را با اعتقاد تسلیم در برابر آیات محکمش بندگی نمایند، و به اقرار به متشبهات آن و دلایل روشنش پناه برند.

مطابق آیات و روایات متعدّد، انسان برای این‌که بتواند با قرآن أنس بگیرد و از آثار مادّی و معنوی این مصحف شریف بهره‌مند شود، باید آدابی را رعایت نماید. مقام معظّم رهبری«مدّ‌ظلّه‌العالی» در جلسه سال گذشته که در ماه مبارک رمضان تاریخ ۱۲/اسفند تحت عنوان محفل أنس با قرآن با حضور قاریان بین المللی و حافظان ممتاز قرآن، برگزار شد، در قالب توصیه‌ای فرمودند: «تلاوت به شرط رعایت آداب، در همه ابعاد معجزه می‌کند».

سؤالی که مطرح می‌شود آن است که آداب قرآن چیست؟
در قرآن آیات متعدّدی در اين زمينه وارد شده است. خداوند متعال در سوره مبارکه واقعه آیه شریفه ۷۷، قرآن را معرّفی نموده و می‌فرمایند: «إِنَّهُ لَقُرْءَانٌ کَرِیْمٌ». یعنی قطعا این کتاب آسمانی یک قرآن ارزشمند است و از بهاء و ارجمندی برخوردار می‌باشد. بر اساس این آیه شریفه اوّلین آداب قرآن کریم ارج نهادن و با ارزش دانستن این مصحف شریف است. پیامبر مکرّم اسلام«صلّی‌اللّه‌علیه‌و‌آله‌و‌سلّم» در روایتی فرمودند: «قرآن از همه چیز، جز خدا، برتر است؛ پس هرکه قرآن را پاس دارد خدا را پاس داشته است و هر که قرآن را پاس ندارد، احترام خدا را سبک شمرده است».

در اغتشاشات أخیر و عملیات‌های تروریستی، بعضی به صورت ناجوانمردانه به مقدسات از جمله قرآن کریم توهین کردند؛ بله ارزش و بهای قرآن در دل ما وجود دارد لذا دیدید که در مصاحبه‌های خبری و در گزارشاتی که از مردم تهیه می‌شد، دائما مردم از این عمل اعلام انزجار می‌کردند امّا صحبت این است که همین مقدار اعلام انزجار کفایت می‌کند؟!
در حقیقت قرآن نه تنها باید در باطن و اعتقاد ما ارزشمند باشد، بلکه باید در ظاهر هم با ارزش با آن برخورد شود مثلا در منزل بالاترین قسمت خانه و با عظمت در یک رحل زیبا قرار داده شود، با یک دست قرآن را بر نداریم، با وضو و طهارت قرآن بخوانیم و خلاصه در هر شرایطی در بالاترین سطح با آن برخورد کنیم نه این‌که بعد از گذشت چندین سال از عروس و داماد ببینیم که روی قرآن باز نشده است یا در اسباب کشی وسایل منزل، قرآن را لابه لای وسایل قرار ندهیم که در این صورت، ما برای قرآن آن‌گونه که لازم است ارزش قائل نشدیم.

اگر ما بر سر سفره عقد دخترانمان قرآن قرار می‌دهیم و اگر در جشن نوروز که یک جشن باستانی است و مایه شادی جامعه می‌شود، بر سفره هفت‌سین قرآن قرار می‌دهیم، باید در اعمال و رفتار خود، در بیان خود و حتّی در نگاه خود برای قرآن ارزش قائل باشیم.

حمیدرضا آلوستانی