پایگاه خبری آستان مقدس حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها؛ ششمین امام شیعیان حضرت‌ امام‌ جعفر صادق‌ علیه السلام ‌ رئیس‌ مذهب‌ جعفری‌ در روز ۱۷ ربیع‌الاول‌ سال‌ ۸۳ هجری‌ در شهر مقدس مدینه به دنیا آمدند و نام آن حضرت جعفر (به معنی نهر جاری پرفایده) و کنیه‌ حضرت‌ “ابوعبدالله‌” و لقبش‌ “صادق‌” است‌.

رئیس مذهب جعفری

از مهم ترین نکات از زندگی با برکت امام صادق علیه السلام این است که به حضرت رئیس مذهب جعفری می گویند و علت آن را می توان را اینگونه بیان کرد که در شرایط دشوار و طاقت فرسایی که انتظار می رفت مکتب تشیع و دین اسلام به سمت نابودی برود و اسلام ناب محمدی به رنگ اسلام بنی امیه و بنی عباس درآید، امام صادق علیه السلام با اقدامات اصلاحی و جهاد تبیین راهی را آغاز کردند که منجر به جنبش علمی و فرهنگی شد و مجددا مکتب اسلام اصیل و مکتب تشیع جان دوباره گرفت.

به همین خاطر بازسازی، احیا و تقویت چنین مکتبی باعث شد امام صادق علیه اسللام به عنوان رئیس مذهب جعفری معرفی شوند چرا که حضرت بار دیگر ثابت کردند اهل بیت(ع) پاسداران بیدار میراث دینی و علمی اسلام و حافظان راستین مکتب تشیع هستند و هیچگاه نخواهند گذاشت افکار ضد دینی و ضد اسلامی بر پیکره دین و مکتب تشیع ضربه وارد سازند.

نهضت  دینی و علمی در دوران امامت حضرت

پس از رحلت نبی گرامی اسلام، بر اثر فشار حاکمان ظالم  چنین فرصت نابی پیش نیامده بود تا معارف اصیل اسلامی در جامعه اسلامی که انتظار می رفت به سنت رسول خدا مقید باشند، ترویج گردد؛ چراکه از یک سو قانون منع حدیث و از سوی دیگر فشار حکام اموی باعث تشدید این اوضاع اسفناک شده بود و افکار عمومی جامعه نیز با فراموشی آموزه های راستین دین حقیقی فهم درستی از مکتب تشیع نداشتند به همین خاطر خلاء بزرگی در جامعه خودنمایی می کرد و با فرصتی که برای امام صادق علیه السلام ایجاد و روزنه هایی گشوده شد، ایشان با تأسی به اقدامات زیر ساختی که پدر بزرگوارشان امام باقر علیه السلام ایجاد کرده بودند، شروع به گسترش و اصلاحات فرهنگی و همچنین اعتلای دینی اسلام و مکتب تشیع نمودند.

امام صادق علیه السلام با تربیت شاگردان و همچنین برپایی کرسی های تدریس در علوم مختلف توانستند یک نهضت علمی همه جانبه را رقم بزنند به گونه‌ای که بیشترین احادیث واصله و مکتوب شده از ایشان است و مورخین تعداد شاگردان حضرت را تا ۴ هزار نفر نقل کرده‌اند که بسیاری از آن‌ها سرآمد محدثین هستند.

استفاده از فرصت ها مهم‌ترین تاکتیک در جبهه فرهنگی

رئیس مذهب جعفری با تبدیل تهدیدات به فرصت ها و بهره گیری از گشایش انجام شده با تاکتیک‌های چند وجهی از قبیل برپایی کرسی تدریس، تأسیس رشته‌های مختلف علوم دینی؛ تربیت شاگرد، برپایی محافل مناظره علمی با رؤسای مذاهب و فِرَق مختلف توانستند حقیقت و حقانیت مکتب تشیع را در جامعه  نهادینه و تبیین نمایند و پوچی مذاهب دیگر را اثبات و از منظر فقهی درهای جدیدی را گشودند که امروزه نیز این سبک فقهی تداوم دارد و مورد استفاده فقها و علمای جامعه است.

ممکن است در ذهن مخاطب پرسشی تداعی شود مبنی بر اینکه ائمه معصومین قبل از امام صادق علیه السلام چرا از زمان رحلت نبی گرامی اسلام، این نهضت علمی و فقهی را ایجاد نکردند؟ که باید گفت خاندان عصمت و طهارت هر کدام با شرایط و موقعیت های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی خاصی در دوران امامت خودشان مواجه بودند و هر کدام با توجه به وظیفه ای که بر عهده داشتند و اقتضائات زمانی و مکانی ایجاب می کرد اقدام به فعالیت می نمودند و هدف نهایی تمامی خاندان عصمت و طهارت حفظ کیان اسلام و مکتب تشیع بوده است به همین خاطر با توجه به زیرساخت ها و بسترهایی که در جامعه وجود داشت، وظائف و تکالیف امامان معصوم متغییر بوده است.

حضرت علی علیه السلام به خاطر حفظ اصل اسلام ۲۵ سال خانه نشین می شود، امام حسن علیه السلام به علت خیانت خواص جامعه و تبلیغات مسموم معاویه صلح را می پذیرد، امام حسین علیه السلام با قیام و شهادت خودشان خباثت و باطل بودن حکومت یزید را اثبات می کنند، امام سجاد علیه السلام با نگارش کتب ادعیه فرهنگ دینی را در جامعه ترویج می کنند، امام باقر علیه السلام زیرساخت های نهضت علمی و فرهنگی را پایه گذاری می کنند و امام صادق علیه السلام نیز از این فرصت نابی که ایجاد شده است فعالیت های همه جانبه خود را در جامعه آغاز می کنند و ائمه معصومین بعدی نیز هر کدام متناسب با اقتصائات زمانی و مکانی عهده دار این رسالت الهی هستند به همین خاطر متغیر بودن روش ها و سیاست های اهل بیت(ع) ناشی از اختلاف شرایط و اوضاع اجتماعی، سیاسی و فرهنگی جامعه است.

طولانی بودن زمان امامت امام صادق(ع)

دلایل مختلفی باعث شد که این فرصت برای امام صادق علیه السلام ایجاد شود هر کدام باید جداگانه مورد بررسی قرار گیرد اما دوران طولانی امامت امام صادق علیه السلام یکی از عناصر اصلی و دخیل در مسئله نهضت علمی و فرهنگی است چراکه عمر با برکت ایشان ۶۵ سال بود که قریب به ۳۴ سال از این دوران به امامت حضرت اختصاص داشت و این دوران ۳۴ ساله به نسبت دوران امامت ائمه معصومین دیگر طولانی بوده است و همین طول مدت در کنار روزنه‌هایی که ایجاد شده بود فرصت مناسبی را برای امام صادق علیه السلام ایجاد کرد تا نهضت علمی و دینی را پایه گذاری، ترویج، تقویت و تثبیت نمایند.