پایگاه خبری آستان مقدس حضرت فاطمه معصومه سلام‌الله‌علیها| پنجم ذی‌القعده با عنوان روز تعظیم امامزادگان و بقاع متبرکه در تقویم ایران ثبت شده است که نشان‌دهنده اهمیت موضوع از جهات مختلف و حاوی آثار مهم در هویت‌بخشی جوامع شیعی است.

در حقیقت می‌توان امامزادگان عظیم‌الشأن را قطب‌های فرهنگی در هر منطقه جغرافیایی دانست و برکاتی برای آن متصور شد که قابل‌انکار نیست و تثبیت شده است که به بخشی از این برکات به طور مصداقی می‌توان اشاره کرد.

۱-آثار و برکات فردی

دنیای امروز که آمیخته با انواع معضلات و مشکلات است به‌مرور بستر رکود روحی و روانی را در درون انسان ایجاد می‌کند و باعث می‌شود عقده‌های روانی و انواع اضطراب‌ها به روح و جسم انسان رسوخ پیدا کند و تنها راه رهایی از این پریشانی توسل و مراجعه به درمانگرانی است که ایجاد آرامش نمایند و در حقیقت واسطه فیض الهی شوند؛ چراکه عدم درمان این معضلات می‌تواند ریشه بسیاری از بدبختی‌های ثانویه شود.

 به همین خاطر نقش عقائد درست و منطبق با آموزه‌های الهی در بهداشت روح و روان امری غیرقابل‌انکار است و امامزادگان و بقاع متبرکه در حقیقت همان منابع اصلی برای ارتقای دیانت و پیوند انسان با خداوند هستند که می‌توانند نقش اصلی خود را در این روند خودسازی و بازسازی انسان مضطر ایفا نمایند.

مرتفع نمودن معضلات فردی، معصیت زدایی، صیقل روح و روان، تقویت ارزش‌های فرهنگی و دینی، ایجاد ساختار تقرب به خداوند، حذف رذایل اخلاقی، درمان بیماری‌های روانی، امنیت اخلاقی، بصیرت دل، جلب عنایات و رحمت واسعه الهی، آرامش و اطمینان قلبی تماماً در سایه ایجاد یک پیوند عمیق با خداوند ایجاد می‌شود که این امر می‌تواند در سایه حضور انسان در یک مکان مقدس ایجاد شود.

از همان ابتدای حضور یک هیجان مثبت درونی برای فرد حاضر، ایجاد شده و سیگنال‌های مثبت و معنوی در درون انسان رسوخ می‌کند که این امر در علم روان‌شناسی به اثبات رسیده و دارای تأییدات علمی است. همان‌طور که اماکن شیطانی دارای سیگنال منفی هستند دقیقاً اماکن مقدس و معنوی نیز تأثیرات مثبتی بر سلوک فردی انسان دارند.

۲- آثار اجتماعی

بقاع متبرکه امامزادگان همواره محوریت و ناحیه مرکزی را در هر منطقه ایجاد می‌کنند و هویت جغرافیایی و ساختاری را به‌صورت فیزیکی در دل شهر نمایان می‌کنند؛ چراکه از قدیم‌الایام این اماکن مقدس محل تجمع در مناسبت‌های ملی مذهبی، عبورومرور عمده ساکنان، تأسیس و بنای بازارهای محلی بوده است و باعث می‌شود از لحاظ اجتماعی محل دفن امامزاده به یک مکان اجتماعی هویت‌ساز و هویت‌بخش مبدل شود و آثار و برکات خود را نمایان کند.

اگر به‌صورت تاریخی به بخشی از شهرهای مهم ایران که دارای امامزادگان عظیم‌الشأن هستند توجه شود این نکته به‌وضوح آشکار خواهد شد که شهر مقدس قم از جمله این مصادیق است که باوجود بانوی کرامت در این شهر به یکباره تمام هویت اجتماعی ، ساختاری و حتی علمی این شهر در دل کویر، دچار تحول شده و همچون نگینی در تاریخ جوامع شیعی می‌درخشد.

۳- تقویت فرهنگ زیارت

باتوجه‌به اینکه خاندان عصمت و طهارت در عربستان، عراق و تنها امام رضا علیه‌السلام در ایران مدفون گشته‌اند ممکن است برای عده‌ای از شیعیان و پیروان ائمه معصومین به دلایل مختلف از جمله مسافت طولانی و یا عدم امکان سفر، دسترسی به مقابر مطهر و حرم‌های خاندان عصمت میسر نباشد به همین خاطر وجود امامزادگان و بقاع متبرکه می‌توانند نقش مهمی در ایجاد و تقویت فرهنگ زیارت داشته باشند؛ چراکه اظهار و ابزار علاقه به امامزادگان در حقیقت به‌نوعی اظهار ارادت به خاندان عصمت و طهارت است و فرهنگ زیارت را تقویت خواهد کرد.

۴- تقویت روحیه جهادی و مبارزه با ظلم

باتوجه‌به گزاره‌های تاریخی که در خصوص امامزادگان در مناطق مختلف جغرافیایی وجود دارد عمده دلیل هجرت و شهادت آنان مبارزه با حاکمان ظالم بوده است که همین عنصر حیاتی می‌تواند یک الگوی مناسب برای ارادتمندان باشد؛ چراکه زمانی که مردم به زیارت یک امامزاده می‌روند و متوجه می‌شوند این امامزاده به‌خاطر ایستادگی در برابر ظلم و همچنین عدم‌پذیرش ذلت در برابر دشمنان جان خود را ازدست‌داده و به شهادت رسیده است، به‌مرور این روحیه در باطن ساکنان و مراجعان ایجاد خواهد شد و تسلیم‌ناپذیری و غیرت‌ورزی نسبت به کیان اسلام نهادینه می‌شود.

۵- آثار اقتصادی

زمانی که در یک منطقه، امامزاده‌ای وجود داشته باشد و تبدیل به یک بقعه متبرکه شود نه‌تنها آثار معنوی و هویت‌بخشی را ایجاد می‌کند؛ بلکه در سایه همین آثار و برکات فردی و اجتماعی، آثار اقتصادی نیز برای آن منطقه ایجاد خواهد شد و موجب می‌شود ساکنان آن منطقه به‌نوعی در مسئله اقتصاد نیز پیشرفت نمایند. وجود بازارهای محلی، خریدوفروش مایحتاج مسافران و زائران، هتل‌آپارتمان‌ها، محل‌های اسکان و… همگی در سایه وجود بابرکت یک امامزاده ایجاد می‌شود.

سجاد سلیمی