پایگاه خبری آستان مقدس حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها| گاهی یک مادر، بعد از رفتن فرزندانش هم کار ناتمام آنان را ادامه می‌دهد؛ نه با حضور در میدان نبرد، بلکه با زنده نگه‌داشتن حقیقتی که آنان برایش ایستاده‌اند. در زندگی حضرت ام‌البنین سلام‌الله‌علیها، همین بخش کمتر دیده‌شده، تأمل‌برانگیز است.

نام ایشان فاطمه بنت حزام بود؛ بانویی که پس از حضرت زهرا (س)، همسر امیرالمؤمنین (ع) شد و چهار پسر به نام‌های عباس، عبدالله، جعفر و عثمان داشت. هر چهار فرزند در کربلا، در کنار امام حسین (ع)، به شهادت رسیدند. این واقعیت به‌تنهایی برای شناخت بزرگی مصیبت یک مادر کافی است؛ اما اگر همه شخصیت ام‌البنین (س) را به «مادری که چهار پسرش را از دست داد» محدود کنیم، مهم‌ترین پرسش را نپرسیده‌ایم: این چهار جوان در چه مکتبی پرورش یافتند و مادرشان پس از عاشورا با آن داغ چه کرد؟

در تربیت، یک تفاوت بزرگ وجود دارد: می‌توان فرزند را چنان بزرگ کرد که همیشه دور خود بچرخد و می‌توان به او آموخت که در لحظه انتخاب، حقیقت را بزرگ‌تر از منفعت شخصی ببیند. حضور چهار فرزند ام‌البنین (س) در کنار سیدالشهدا (ع)، از چنین افقی خبر می‌دهد. البته این انتخاب‌ها را نباید فقط به مادر نسبت داد؛ آنان فرزندان امیرالمؤمنین (ع) نیز بودند و خود با ایمان و اراده تصمیم گرفتند. بااین‌حال، نمی‌توان از سهم فضای تربیتی خانه در شکل‌گیری شخصیت انسان غافل شد.

بخش دیگر ماجرا، پس از عاشوراست. در گزارش‌های تاریخی آمده که ام‌البنین (س) به بقیع می‌رفت و برای فرزندان شهیدش مرثیه می‌خواند؛ چنان‌که گروهی از مردم مدینه پای سوگواری او می‌نشستند. این تصویر، یک حقیقت مهم را نشان می‌دهد: صبرِ بانوی مؤمن به معنای نداشتن اشک نیست. گریه می‌تواند وجود داشته باشد و در همان حال، وفاداری به راه حق نیز باقی بماند. نباید از مادران شهدا تصویری ساخت که گویی برای عزیزانشان دلتنگ نمی‌شوند.

قرآن می‌فرماید: «إِنَّمَا يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسَابٍ»؛ شکیبایان پاداش خود را بی‌حساب دریافت می‌کنند. (زمر: ۱۰) صبر در این منطق، بی‌احساسی نیست؛ تحمل آگاهانه دشواری، بی‌آنکه انسان حقیقت و مسئولیتش را فراموش کند.

برای همین، سالروز وفات ام‌البنین (س) فقط روز یادکرد یک داغ بزرگ نیست؛ فرصتی است برای دیدن مادری که پیوند محبت و ولایت را در زندگی خود نشان داد. او هم مادر بود، هم داغدار؛ اما نامش در تاریخ تنها با اشک ثبت نشد، بلکه با نام چهار فرزند وفادار و ایستادگی پای آرمان های حق پس از تحمل داغ عزیزان نیز ماندگار شد.

امروز اگر بخواهیم به این بانو اقتدا کنیم، لازم نیست از مادران انتظار رنجی شبیه رنج او داشته باشیم. درس او برای خانواده‌ها این است که محبت، تربیت و وفاداری به حقیقت را در برابر هم قرار ندهیم؛ فرزند را عزیز بداریم و در همان حال، به او بیاموزیم که انسان بزرگ، در روز تصمیم‌های سخت هم می‌تواند اهل حق بماند.

شاید تکریم حقیقی ام‌البنین (س) از همین‌جا آغاز شود: فقط برای داغش اشک نریزیم؛ درباره آنچه در خانه‌اش پرورش یافت نیز فکر کنیم.

گروه خادمان تولید محتوای حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها