پایگاه خبری آستان مقدس حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها| یازدهم ذی‌القعده مصادف با میلاد پر نور و برکت امام رضا علیه‌السلام است که زندگی پر فراز و نشیب این امام معصوم و در نهایت شهادت ایشان در جغرافیای کشور ایران رویدادها و جریانات مهمی را رقم زده و آثار و برکات مختلفی در جهات گوناگون به ثبت رسانده است.

سفر امام رضا علیه‌السلام به ایران و استقرار حضرت در مرکز خلافت با عنوان ولایتعهدی اگر چه با اصرار مأمون در قامت خلیفه عباسی صورت گرفت؛ اما در عمل پیامدهای درخشانی داشت که به بخشی از آن‌ها اشاره می‌شود.

۱-هجرت تمدن‌ساز و گسترش مکتب تشیع

سفر امام رضا علیه‌السلام به این منطقه نه‌تنها موجب افشای سیاست‌های کثیف مأمون عباسی شد؛ بلکه پیرامون این هجرت تمدن‌ساز اهداف والای دیگری نیز شکل گرفت که اولین پیامد آن پیوند ایرانیان علاقه‌مند به خاندان عصمت و طهارت و مکتب تشیع و تغییر وضعیت و تبدیل خراسان به کانون اصلی شیعیان بود و این فرصت طلایی با استفاده از فرصت ولیعهدی صورت گرفت و موجب تحکیم مبانی عقیدتی پیروان مکتب تشیع شد.

امام رضا علیه‌السلام به‌محض ورود و استقرار در این منطقه جغرافیایی بزرگ اقدامات فرهنگی خود را آغاز نمودند و محبان و علاقه‌مندان را به سمت سیره نبوی و علوی سوق دادند و آنان را به علم و دانش و مبارزه با جهالت تشویق نمودند که تربیت شاگردان زبردست و دانشمندان عالم از جمله این اقدامات بود و منجر به گسترش فرهنگ و مبانی تفکرات شیعی شد.

تشکیل محافل علمی و مناظره امام رضا علیه‌السلام با فرقه‌های مختلف زیرساخت‌های فکری جامعه علمی آن دوره را متحول نمود؛ به‌گونه‌ای که حضرت با روش‌های مختلف کلامی و حدیثی به دفاع از اصول اسلام ناب پرداختند و به تمامی شبهات، جواب مستدل و متقن ارائه نمودند؛ تعداد مناظرات حضرت با اهل کتاب و نمایندگان مسیحیان، یهودیان، زرتشتیان و دیگر فرق اسلامی بسیار فراوان است و محور بیشتر مناظرات بر پایه خلقت جهان هستی، توحید و یکتاپرستی، انبیای الهی، عصمت خاندان عصمت و طهارت، جبرواختیار، امامت، تفسیر آیات قرآن کریم، فضائل اهل‌بیت(ع) و… است.

از مهم‌ترین نتایج و برکات این مناظرات علمی، آشکارشدن عظمت و منزلت امام رضا علیه‌السلام از یک سو و ازسوی‌دیگر رسوایی خلافت غاصبانه مأمون عباسی و در نهایت آگاهی پیروان و عالمان دیگر مذاهب به جایگاه مکتب تشیع بود.

۲- ایجاد فضای زیارتی و هویت‌بخشی به جغرافیای ایران‌زمین

همان‌طور که با هجرت و استقرار حضرت در منطقه خراسان پویایی خاصی از جهات مختلف در این منطقه صورت گرفت بعد از شهادت حضرت نیز تحولات مختلفی روی داد که اولین رویداد ایجاد یک فضای زیارتی و عبادی و در نهایت هویت‌بخشی فرهنگی به این منطقه بود.

توجه شیعیان به محل دفن حضرت و زیارت قبر مطهر امام رضا علیه‌السلام که در ابتدا یک بقعه کوچک بود و سپس با ساخت اولین مسجد در کنار مرقد شریف گسترش پیدا کرد و به‌مرور احداث محل اسکان زائران در جوار مسجد نیز رونق خاصی به مکان مقدس بخشید و طی سالیان متمادی و قرون مختلف نیز تا به امروزه آن‌قدر این مسئله گسترش پیدا کرده است که نیاز به توضیح ندارد و در حال حاضر مشهدالرضا علیه‌السلام بزرگ‌ترین قطب فرهنگی و جزو کلان‌شهرهای فرهنگی و اقتصادی در کشور ایران است و سالیانه پذیرای میلیون‌ها نفر از مردم مسلمان ایران و سایر مسلمانان از اقصی‌نقاط جهان است.

۳-نهادینه شدن فرهنگ وقف

بعد از شهادت امام رضا علیه‌السلام شیفتگان و علاقه‌مندان به حضرت بخشی از اموال و املاک خود شامل مزارع، منازل مسکونی و املاک تجاری را وقف حضرت می‌کردند تا عواید و انتفاعات آن، هم در گسترش فضای فیزیکی مرقد و حرم شریف هزینه شود و هم بخشی از آن در امورات عام‌المنفعه اجتماعی از قبیل کمک به فقرا و مستمندان صرف شود.

املاک و موقوفات آستان قدس رضوی هم در داخل خاک ایران فعلی و هم در جغرافیای ایران سابق بسیار وسیع است و عواید و برکات آن هنوز ادامه دارد و امروزه نیز وقف اموال از سوی بانیان این فرهنگ حسنه ادامه‌دار است.

۴-تاسیس دارالشفا (درمانگاه بیماران)

طبق اسناد معتبر تاریخی بعد از شهادت امام رضا علیه‌السلام و ساخت مقبره و گسترش فضای فیزیکی زیارت و همچنین احداث مسجد و محل اسکان زائران و ساخت بازارهای محلی و کاروان‌سرای‌های مختلف، تأسیس شفاخانه و درمان بیماران مستمند و فقیر نیز توسط طبیبان و حکمیان حاذق نیز پیرامون محل دفن حضرت انجام می‌شده که این امر نیز از برکات وجود امام رضا علیه‌السلام بوده و طبیبان به نیت و عشق امام رضا علیه‌السلام هم زائرانی که از راه‌های دور به زیارت مشرف می‌شدند و ممکن بود مریض شوند را درمان می‌کردند و هم زائران خود منطقه که هزینه درمان را نداشته باشند مورد معالجه قرار می‌دادند.