پایگاه خبری آستان مقدس حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها، هشتم ربیع الثانی مصادف با میلاد پر نور و با برکت امام یازدهم شیعیان، امام حسن عسکری علیه السلام است؛ بررسی ابعاد اقدامات چند وجهی حضرت در مسائل مختلف نشانگر نقش بیبدیل حضرت در خصوص مهدویت و آمادهسازی پیروان و محبان حضرت ولی عصر(عج) است.
کنترل شدید امام در پادگان های نظامی
امام حسن عسکری علیه السلام به شدت تحت نظر حاکمان وقت خودشان بودند و حکام جور سعی میکردند با حبس و زندانی کردن حضرت حلقه ارتباطی حضرت را با شیعیان قطع و محدود کنند به همین خاطر بخشی از عمر حضرت در زندانهای مختلف سپری شد و لقب «عسکری» به همین دلیل به حضرت اطلاق شده است؛ چراکه حضرت عمدتا در مناطق نظامی و پادگانها تحت مراقبت شدید بودند.
با اینکه فعالیتهای امام حسن عسکری علیه السلام به علت مراقبت حاکمان و زندانی بودن حضرت محدود بود اما حضرت از تمامی فرصتهایی که داشتند کمال بهره را بردند و یکی از مهمترین اقدامات ایشان تربیت شاگردان و زمینهسازی مسئله امامت حضرت ولی عصر(عج) بود.
مسئولیت تبیین عصر غیبت
جهاد تبیین و آگاهی بخشی به مردم جامعه و مصون نگه داشتن پیروان مکتب تشیع از انحراف و تفرقه یک مسئولیت بسیار سنگین بر دوش حضرت بود چراکه امام حسن عسکری علیه السلام به عنوان حلقه وصل دوران حضور و عصر غیبت بودند به همین خاطر زمینهسازی این مسئله نیاز به آمادهسازی داشت تا شیعیان دچار تفرقه نشوند.
تدبیری که در این خصوص امام حسن عسکری علیه السلام به کار گرفتند بسیار دقیق بود چراکه حضرت ابتدا مسئله امامت بعد خودشان را به خواص منتقل نمودند و همچنین دوران غیبت را کاملا برای خواص شیعیان تبیین کردند تا در مراحل بعدی، خواص بتوانند بر اساس داشته هایی قوی و مستند برای دیگر شیعیان آگاهی بخشی را در جامعه گسترش بدهند و زیر ساخت ها را فراهم نمایند.
ایجاد شبکه ارتباطی میان شیعیان
پاسخ به شبهات، مبارزه و مقابله با بدعتهای انحرافی، اعزام مبلغان دینی به مناطق و بلاد مختلف اسلامی در راستای ترویج معارف دینی از اقداماتی بود که امام حسن عسکری علیه السلام سعی میکردند از فرصتهای محدودی که داشتند بالاترین استفاده را ببرند؛ چراکه ایجاد شبکه ارتباطی با شیعیان مناطق مختلف از طریق نمایندگان و مکتوبات می توانست هم مانع انحراف شود و هم زیرساخت های لازم را برای مسئله غیبت فراهم کند.
تأسیس سازمان وکالت به نوعی یک تاکتیک منحصر به فرد توسط امام حسن عسکری علیه السلام بود چراکه از یک سو حکمان وقت به شدت هم خود حضرت را تحت مراقبت داشتند و هم سعی می کردند با این اقدامات ظالمانه به مسئله امامت پایان دهند و هم پیروان و بزرگان و عالمان شیعی را شناسایی و آن ها را از بین ببرند تا از این طریق نیز آگاهی بخشی در جامعه را تضعیف نمایند.
اما ایجاد شبکه ارتباطی وکلا با شیعیان مناطق دیگر مانع از اقدامات پیش دستانه حکومت وقت شد و شیعیان توانستند با معتمدین امام حسن عسکری علیه اسللام ارتباط برقرار کنند و سوالات و شبهات خود را مطرح و جواب درست را دریافت و خود را برای عصر غیبت آماده نمایند.
سبک رفتاری و اخلاقی امام حسن عسکری(ع) الگوی تراز در جامعه
با اینکه عباسیان مأمورانی که برای مراقبت از امام انتخاب می کردند بسیار سختگیر و خشن بودند اما اخلاق حسنه و سبک رفتاری حضرت به گونه ای بود که بعد از مدتی آن مأموران تحت تاثیر قرار می گرفتند و نگرش آن ها تغییر می کرد و تمامی این تغییرات و تحولات در سایه همان صبر و استقامت، مسئولیت پذیری، عبادت، زهد، حسن خلق و پاسداری از حق صورت می گرفت.
جمعبندی
امام حسن عسکری (علیهالسلام) در یکی از دشوارترین دورههای تاریخ تشیع، یعنی دوران اختناق شدید عباسیان و محدودیتهای گسترده برای ائمه (علیهمالسلام)، مسئولیت خطیر آمادهسازی شیعیان برای عصر غیبت را بر عهده داشتند. حضرت با وجود کنترل شدید حکومت، حبسهای مکرر و محدودیت ارتباط با پیروان، از هیچ فرصتی برای هدایت جامعه اسلامی غافل نشدند و با تدابیری هوشمندانه، زیرساختهای لازم برای دوران غیبت امام زمان (عج) را فراهم کردند.
از مهمترین اقدامات حضرت میتوان به تربیت شاگردان برجسته، تبیین مسئله امامت و غیبت برای خواص شیعیان، ایجاد شبکه ارتباطی میان شیعیان مناطق مختلف، تأسیس سازمان وکالت، اعزام مبلغان دینی، پاسخ به شبهات و مقابله با بدعتها و جهاد تبیین اشاره کرد. این اقدامات چندوجهی باعث شد شیعیان بتوانند با معتمدین حضرت ارتباط برقرار کنند، سؤالات و شبهات خود را مطرح نمایند و خود را برای عصر غیبت آماده سازند.
علاوه بر این، سبک رفتاری و اخلاقی امام حسن عسکری (علیهالسلام) بهگونهای بود که حتی مأموران سختگیر عباسی نیز تحت تأثیر صبر، استقامت، مسئولیتپذیری، عبادت، زهد و حسن خلق حضرت قرار میگرفتند و نگرش آنان تغییر میکرد. این ویژگیها، سیره حضرت را به الگویی تراز برای جامعه اسلامی تبدیل کرده است.
در یک جمعبندی کلی، امام حسن عسکری (علیهالسلام) را میتوان معمار عصر غیبت و حلقه وصل دوران حضور و غیبت دانست؛ پیشوایی که با وجود همه محدودیتها، زمینهساز اصلی آمادهسازی شیعیان برای پذیرش امامت حضرت ولیعصر (عج) و عبور از بحرانهای پیش رو بود.
